سيد على اكبر برقعى قمى

139

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )

جرجرايى : با فتح هر دو جيم و سكون راى اوّل منسوب است به جرجرايا و آن قريه‌اى است از توابع نهروان و محمّد بن فضل جرجرايى وزير متوكّل عبّاسى در شمار اديبان و شاعران و متوفّى 251 و احمد بن محمّد بن احمد بن طرخان كندى جرجرايى صاحب كتاب ايمان ابو طالب و معاصر نجاشى بدان منسوبند . جرجسارى : با ضمّ جيم اوّل و سكون راى بىنقطه و فتح جيم دوّم منسوب است به جرجسار نام دو قريه است يكى در مرو و ديگر در بلخ و از قريهء اخير است ابو جعفر محمّد بن عبد الرحيم جرجسارى از محدّثان عامّه . جرحى : با فتح اوّل منسوب است به جرح بر وزن چرخ و آن قريه‌اى است از قراى عسقلان و ابو الفضل عبّاس بن محمّد بن حسن بن قتيبهء عسقلانى جرحى از محدّثان عامّه بدان منسوب است . جرقوهى : با فتح اوّل منسوب است به جرقوه . ياقوت گفته كه : « آن قريه‌اى است از قراى اصفهان » . بنابراين جرقوه معرّب ابركوه است يعنى فراز كوه و زبير بن محمّد بن احمد جرقوهى در شمار محدّثان عامّه بدان منسوب است . جركانى : با فتح اوّل منسوب است به جركان . ياقوت گفته : « جركان نام دو قريه‌اى است يكى در ناحيت اصفهان و ابو الرجا محمّد بن احمد جركانى در طبقهء مشاهير حفّاظ و متوفّى 514 بدان منسوب است ، و ديگر در ناحيت جرجان و ابو العبّاس محمّد ابن محمّد بن معروف جركانى در شمار خطيبان از آن قريه است » .

--> و نيز احمد بن اسحاق بن صالح جرجانى مكنّى به ابو بكر در شمار متكلّمان و علماى بزرگ به شمار مىرود ( لغتنامه / دهخدا : 17 / 311 ) . و نيز احمد بن محمّد بن احمد جرجانى مكنّى به ابو العبّاس قاضى بصره و از مشايخ شافعيّهء عصر خويش بود و به علوم ادب آشنايى داشت و شعر نيز نيكو مىسرود . از اوست : كتاب الادباء و اشارات البلغاء و كتاب التحرير و كتاب البلغة و كتاب الشافى و كتاب المعاياة و متوفّى 482 ( همان كتاب : 311 ) . و نيز اسماعيل بن حسن حسينى جرجانى طبيب ملقّب به زين الدّين از بزرگان دانش و طبّ به شمار مىرفت . مؤلّف تتمة صوان الحكمه دربارهء وى چنين مىگويد : « با تصانيف برگزيدهء خويش طبّ و ساير علوم را احيا كرد . خوارزمشاه اتسز بن محمّد پادشاه عالم و عادل ، او را مدّتى به خوارزم اقامت داد و كتابهاى الخفى العلائى و الطب الملوكى و كتاب الذخيرة و كتاب الاعراض و كتاب يادگار و كتاب الرد على الفلاسفة و كتاب تدبير يوم و ليله و كتابهايى در حكمت به نام قاضى ابو سعيد شارعى تصنيف كرد و نيز كتابى به نام وصيّت‌نامه تصنيف كرده » . ( لغتنامه / دهخدا : 17 / 311 ) . و نيز محمّد بن علىّ بن محمّد بن جرجانى ملقّب به مير شمس الدّين فرزند مير سيّد شريف جرجانى از علماى بنام قرن هشتم است . قاضى نور اللّه شوشترى وى را به حليه فيض سرمدى و زيور خلق محمّدى مىآرايد . مولانا خضر جبل‌رودى كه از تلامذهء اوست در خطبهء كتاب نهج المسترشدين به صحّت عقيدهء او اشعار داشته و بالجمله چون خدمت مير از حبّ جاه عارى و منكر طريقهء دنيادارى بود در اظهار مذهب آبا و اجداد خوددارى نمىكرد و همواره مذهب شيعه را نصرت و يارى مىنمود . و از تأليفات اوست : شرح خطبهء متوسّط شرح كافيه و شرح هدايه در حكمت و شرح ارشاد در نحو و شرح فوائد غياثيّه و حاشيه‌اى بر طوالع و الغرة و الدرة ترجمهء عربى دو رسالهء كبرى و صغرى در علم منطق . متوفّى 838 ( مجالس المؤمنين : 2 / 220 - 221 ) . و نيز محمّد بن علىّ بن محمّد جرجانى ملقّب به ركن الدّين از علماى فاضل اماميّه و معاصر با علّامهء حلّى است ( ريحانة الأدب : 1 / 402 ) .